logo vlakdruk.nl

Deze site is nog lang niet af. Wil je iets schrijven over vlakdruk, of heb je nog iets liggen, dan ben je van harte uitgenodigd om contact op te nemen via het emailformulier.

Hennie van Ham

zoeken

RSS / Atom


Semafoor
Weblog van koffiekoek.nl met (onder andere) de laatst gemaakte prenten van graficus Hennie van Ham.
semafoor.koffiekoek.nl

Workshop Linosnede
Workshops linosnede, etsen en hoogdrukken voor kinderen. In Nederland en België.
www.grafiekwerkplaats.nl

Grafiekworkshops in Frankrijk
Workshops Linosnede en Etsen, midden in Frankrijk. Buiten het vakantieseizoen is het ook mogelijk om te steendrukken.
www.grafiekatelier.nl


Het principe

Onder de algemene naam vlakdruk vallen de grafische technieken lithografie, steendruk en offset. Lithografie en steendruk betekenen eigenlijk hetzelfde, omdat Lithos Grieks is voor steen. In tegenstelling tot diep- en hoogdruk is de drukvorm even hoog als de drager. Die drager kan dus steen zijn, aluminium of zink en kunststof platen.

In den beginne was er de steen: een speciale kalksteensoort die de uitvinder van de steendruk, Alois Senefelder, rond 1796 als drukvorm ontdekte. Die stenen werden gedolven en bewerkt tot dikke, vlakke plakkaten. Dik, omdat ze onder de hoge druk niet mochten breken, en vlak om de inkt goed te kunnen afstaan aan het papier.

De blanke steen (geel tot grijs gekleurd) wordt geschuurd en geslepen tot het oppervlak spiegelglad is, of juist een grein heeft. 'De' grein is een korreligheid die voor krijttekeningen wordt aangebracht.

Als met vet materiaal wordt getekend trekt het vet een beetje in de steen en zit daardoor goed op zijn plek. Maak je de steen nu vochtig, dan kun je er met een rol vette inkt overheen rollen. Het vocht stoot het vet af, het vet in/op de steen trekt het vet van de inkt juist aan. Daar waar is getekend ligt nu inkt en nu kan het beeld worden afgedrukt op papier. Dat blijft niet goed gaan, het vet in de steen heeft de neiging om te verbreden. Dat is de reden waarom een steen voor het drukken wordt geprepareerd met een arabische gom-oplossing. Na een dag rust kan er een grote oplage worden afgedrukt.

Een vlakdrukprent kan met verschillende drukgangen worden opgebouwd. Omdat de inktlaag vrij dun is kunnen de verschillende inktlagen die over elkaar heen worden gedrukt optisch met elkaar mengen. Een transparant blauw over geel geeft dan groen. Hoe minder transparant, hoe donkerder het groen.

In de hoogtijdagen van de steendruk, de 19e en begin 20e eeuw, werden soms miljoenen stuks van een enkele afbeelding gemaakt die per stuk wel uit 12 tot 16 verschillende lagen konden bestaan. Voor elke kleur moet je namelijk weer opnieuw een steen schuren, tekenen en afdrukken. Arbeidsintensief, maar destijds was arbeid goedkoper dan materiaal. Lithografie was toen een industriële druktechniek voor commerciëel drukwerk. Later zijn daar snellere en goedkopere druktechnieken voor in de plaats gekomen, wel gebaseerd op hetzelfde principe. De lithografie bestaat nog bij de gratie van kunstenaars die deze druktechniek gebruiken om er grafiek mee te maken, kunst met de drukpers, samen met bijvoorbeeld de diepdruktechniek etsen en de hoogdruktechniek linosnede. Een hoge oplage is daarbij niet het doel: het specifieke beeld van grafiek (het 'grafische') is hier belangrijk.

Lithografie als druktechniek is relatief moeilijk, daarentegen is het tekenen en schilderen op steen weer veel makkelijker dan het maken van een drukvorm in de hoog- en diepdruktechnieken. Daarom hebben veel kunstenaars die litho's hebben gemaakt bijna nooit zelf 'hun' steen afgedrukt. Dat lieten ze over aan de drukker. Heden ten dage zijn er nog maar een paar kunstdrukkers die alleen maar drukken, want kunstenaars die lithografie als belangrijkste grafische techniek gebruiken drukken vaak zelf.

pijltje naar boven
---

 | 

 

Opmerkingen, vragen, aanvullingen
of zelf iets toevoegen:

Stuur een bericht aan Vlakdruk.nl









Veel informatie op deze site komt uit de boeken van het Tamarind Institute: "The Tamarind Book of Lithografy: Art & Techniques" uit 1970 en "Tamarind Techniques fot Fine Art Lithography" uit 2008. Verder is er nog "Witte Praktikum des Steindrucks" uit 1926 en de vele publicaties op internet: Google Boeken heeft een hele voorraad oude (dus gratis) boeken en natuurlijk Wikipedia.
En niet te vergeten: eigen ervaring :-)

site door: Hennie van Ham [Gkk/Ds].


Iets toe te voegen aan deze site? Laat het weten via het contactformulier.